Eksperci z American Heart of Poland, w tym dr hab. n. med. prof. UAFM Adam Janas oraz Artur Gabrysiak, zwracają uwagę na potrzebę szczególnej ostrożności w przypadku osób, w których rodzinach występowały choroby serca w młodym wieku. Obok monitorowania podstawowych czynników ryzyka, istotne jest również sprawdzenie parametrów wskazujących na indywidualne predyspozycje do schorzeń układu krążenia.
Zawał serca, występujący u młodej osoby, może być zaskoczeniem. Nawet brak nadwagi, aktywność fizyczna i prawidłowe ciśnienie krwi nie gwarantują niskiego ryzyka. Niewidoczne czynniki, takie jak predyspozycje rodzinne i zaburzenia lipidowe, mogą odgrywać kluczową rolę. Jak mówi dr Janas:
„Zawały zdarzają się także u młodych pacjentów i zazwyczaj są one związane z rodzinnym obciążeniem. Często występującym schorzeniem jest hiperlipidemia rodzinna, czyli zbyt duża ilość 'złego' cholesterolu, który krąży w tętnicach i uszkadza ścianę naczynia.”
W przypadku hipercholesterolemii rodzinnej, poziom cholesterolu LDL może być niebezpiecznie wysoki już w młodym wieku. To naraża naczynia krwionośne na miażdżycę znacznie dłużej niż u osób bez takich obciążeń, co zwiększa ryzyko zawału serca w młodszym wieku.
Ekspert AHP podkreśla wagę regularnej kontroli profilu lipidowego oraz leczenia zaburzeń lipidowych zgodnie z zaleceniami lekarza. Cholesterol to jednak nie wszystko; coraz większe znaczenie zyskuje lipoproteina(a), znana jako Lp(a), która jest cząsteczką tłuszczowo-białkową podobną do cholesterolu LDL, ale zawierającą dodatkowy składnik - apolipoproteinę(a). Jak zaznacza Gabrysiak:
„Podwyższone stężenie lipoproteiny(a) może prowadzić do miażdżycy tętnic i w konsekwencji do zawału serca czy udaru mózgu, nawet u osób bez klasycznych czynników ryzyka.”
Genetyka odgrywa znaczącą rolę w określaniu poziomu Lp(a), co sprawia, że dieta i aktywność fizyczna mają ograniczony wpływ na jej stężenie. Warto, aby osoby z rodzinną historią chorób serca przynajmniej raz w życiu zbadały poziom Lp(a), zwłaszcza gdy występowały przypadki chorób sercowo-naczyniowych w młodym wieku.
Interpretując wyniki Lp(a), istotne jest zrozumienie, że różne laboratoria mogą stosować różne jednostki pomiarowe. Dla wartości wyrażonych w mg/dl, wyniki poniżej 30 mg/dl są uznawane za niskie, 30-50 mg/dl za pośrednie, a powyżej 50 mg/dl wiążą się ze zwiększonym ryzykiem. Jak zaznacza ekspert:
„Podwyższony poziom lipoproteiny(a) nie oznacza jeszcze choroby, ale jest ważnym sygnałem ostrzegawczym.”
Odpowiednia kontrola ryzyka jeszcze przed wystąpieniem objawów jest kluczowa. Regularne badania profilu lipidowego, a także konsultacje z lekarzem na temat oznaczenia Lp(a) mogą być niezbędne dla osób, u których w rodzinie występowały choroby serca w młodym wieku mimo braku typowych czynników ryzyka. W ramach programu „Moje Zdrowie”, finansowanego przez NFZ, dostępny jest rozszerzony pakiet badań laboratoryjnych, obejmujący również oznaczenie poziomu lipoproteiny(a).